Fundusz Alimentacyjny
Komu przysługują świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego?
Osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (w skrócie: świadczenie z FA) jest dziecko, które ma zasądzone od rodzica alimenty (mogą to być również alimenty na podstawie ugody zawartej przed sądem), jeżeli egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Świadczenia z FA przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 lat, a w przypadku gdy uczy się ona w szkole lub szkole wyższej świadczenia przysługują do ukończenia 25 lat.
Osobie uprawnionej posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, której rodzic nie płaci zasądzonych alimentów, świadczenia przysługują bez względu na wiek. Egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli w okresie dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku o świadczenie z FA komornik nie wyegzekwował pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Bezskuteczność egzekucji potwierdza komornik sądowy odpowiednim zaświadczeniem. Można je od komornika uzyskać samemu lub wystąpić o ich uzyskanie przez organ właściwy wierzyciela tj. : urząd gminy lub ośrodek pomocy społecznej, w którym osoba ubiega się o świadczenie z FA (w jednych gminach świadczenie przyznaje urząd gminy w innych ośrodek pomocy społecznej).
W przypadku, gdy egzekucja alimentów nie jest prowadzona w Polsce, gdyż dłużnik mieszka za granicą, w celu potwierdzenia bezskuteczności egzekucji, do wniosku o przyznanie świadczenia z FA wnioskodawca musi dołączyć odpowiednie zaświadczenie z sądu okręgowego (lub innego właściwego sądu) lub zagranicznej instytucji egzekucyjnej, potwierdzające bezskuteczność egzekucji zasądzonych alimentów lub niemożność prowadzenia egzekucji.
Aby nabyć prawo do świadczenia z FA osoba uprawniona nie musi być wychowywane przez rodzica samotnie. Prawo do świadczenia z FA przysługuje też na dzieci wychowywane przez rodzica, który zawarł kolejny związek małżeński, żyje w nieformalnym związku lub mąż/żona nie płaci zasądzonych alimentów. W takich przypadkach rodzic zobowiązany do alimentacji nie jest wliczany do składu rodziny, więc jego dochód nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu czy rodzina ma prawo do świadczenia z FA.
Dochód uprawniający do świadczeń
Wyższe kryterium dochodowe, a także wprowadzenie zasady „złotówka za złotówkę” przy ustalaniu prawa do świadczeń – to najważniejsze zmiany w funduszu alimentacyjnym, które przyjęto w rozszerzonej tarczy antykryzysowej.
Kryterium dochodowe w górę
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1209 zł. Dochód wyliczany zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych.
W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę 1209 zł o kwotę nie wyższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego (przysługującego danej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do tego świadczenia), świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości różnicy między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie.
Zasada „złotówka za złotówkę”
Mechanizm ten zakłada, że przekroczenie progu dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. kwoty 1209 zł miesięcznie na osobę w rodzinie np. o 300 zł nie będzie skutkować automatycznie utratą prawa do tych świadczeń. Świadczenie będzie wówczas przysługiwać w wysokości pomniejszonej o kwotę przekroczenia kryterium.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 1000 zł miesięcznie. Minimalna kwota świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługująca z zastosowaniem mechanizmu „złotówka za złotówkę” wynosić będzie 100 zł. W związku z tym rodzice i inne uprawione osoby otrzymujący świadczenie, po przekroczeniu ustawowego kryterium dochodu, nie utracą prawa do świadczeń i będą mogły je nadal otrzymywać, ale w odpowiednio niższej wysokości.
Wyjątek: w przypadku, gdy wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej jest niższa niż 100 zł, świadczenie to nie przysługuje.
Postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych to działania państwa i samorządu, które mają zmusić niepłacącego rodzica do spłaty. Główną instytucją, która pomaga w odzyskaniu pieniędzy, gdy komornik jest bezskuteczny, jest Ośrodek Pomocy Społecznej (OPS)
Najważniejsze kroki i zasady:
- Wniosek do gminy: Gdy komornik nie może ściągnąć pieniędzy, osoba uprawniona składa wniosek do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o podjęcie działań wobec dłużnika.
- Wywiad alimentacyjny: Urzędnicy sprawdzają sytuację finansową i zdrowotną dłużnika. Dłużnik musi złożyć oświadczenie majątkowe.
- Uznanie za uchylającego się: Jeśli dłużnik nie współpracuje, ukrywa dochody lub odmawia podjęcia pracy w urzędzie pracy, gmina może uznać go za „dłużnika uchylającego się od zobowiązań”.
- Kary dla dłużnika:
- Utrata prawa jazdy: Starosta zatrzymuje prawo jazdy dłużnika (z wyjątkiem osób, które potrzebują go do pracy ze względu na niepełnosprawność).
- Sprawa karna: Za niepłacenie alimentów przez co najmniej 3 miesiące grozi kara grzywny, ograniczenia wolności, a nawet więzienia.
- Rejestr Dłużników: Dane trafiają do Biura Informacji Gospodarczej (BIG) oraz Krajowego Rejestru Sług (KRD), co utrudnia np. wzięcie kredytu.
